Een veranderend klimaat: hoe passen we ons aan?

Door de verandering van het klimaat zullen de weersomstandigheden in Nederland steeds extremer worden. Het wordt warmer en droger. Tegelijkertijd zullen er meer perioden zijn waarin het natter is en krijgen we te maken met overstromingsrisico’s. Hoe spelen we daar als maatschappij op in? Hoe richten we onze woonomgeving zo in dat we hier in de toekomst ook nog prettig kunnen wonen, werken en leven?

Het anticiperen op dergelijke klimaatveranderingen heet klimaatadaptatie. Bij Royal HaskoningDHV werken we daar actief aan. Voor én met het Noorden ontwikkelen we innovatieve oplossingen zoals een risicoscan voor regenwateroverlast en bouwontwerpen met verkoelende windstromen. Ook kijken we naar wat de natuur zelf kan doen, de nature based solutions. Een groen dak bijvoorbeeld kan dienstdoen als isolatielaag en waterreservoir. En vervang je versteende pleinen en tuinen door groen, dan kan een hoosbui minder kwaad.

Een strategie vormen

De klimaatverandering treft ons allemaal. Aan gemeenten de taak om daarop te anticiperen met een plan voor klimaatadaptatie. Maar hoe kom je met zoveel verschillende mogelijkheden voor adaptatie tot een concrete strategie? Bij Royal HaskoningDHV helpen we gemeenten in drie stappen om dié oplossingen te kiezen die aansluiten bij lokaal aanwezige risico’s en behoeften.

klimaatadaptatie_pg1

Stap 1 = WETEN

We onderzoeken met een stresstest wat droogte, hitte, hoosbuien en overstromingen voor een bepaald gebied zullen betekenen. Welk effect heeft langdurige droogte bijvoorbeeld op lokale landbouw of een natuurgebied? Breekt die ene dijk door bij hevige regenval? En hoe veilig blijft de binnenstad als de temperaturen daar tijdens een hittegolf ongekend toenemen?

Voor gemeenten staat er elke zes jaar verplicht een nieuwe stresstest op de planning. Mogelijk zijn er nieuwe hotspots bijgekomen, bijvoorbeeld door de uitbreiding van een bedrijventerrein. Ook kan het klimaat anders veranderen dan verwacht. Met een nieuwe testronde weet de gemeente hoe ze er – met de dan beschikbare inzichten – voorstaat en kunnen plannen indien nodig worden aangepast.

Een wereldwijde invloed

De stresstest van Royal HaskoningDHV houdt ook rekening met extremer weer buiten onze landsgrenzen:

“In de hele wereld is het effect van het veranderende klimaat merkbaar. De zeespiegel stijgt, droogte in derdewereldlanden neemt toe en in de gebergten is de regenval heviger. En ook op die extreme weersomstandigheden moeten wij hier alert zijn. Want wanneer het 800 km verderop in de Alpen met bakken uit de hemel valt, stijgt bij ons het waterniveau in onze regenrivieren met kans op overstromingen. Ook op die risico’s moeten we anticiperen.”

Anke Lodder (Energy & Climate Consultant bij Royal HaskoningDHV)

Stap 2 = WILLEN

Met de resultaten van de stresstest op zak, faciliteert Royal HaskoningDHV risicodialogen om de exacte probleemlocaties in kaart te brengen. Hoe ervaren inwoners de benoemde risico’s omtrent overstromingen bijvoorbeeld? Welke stresspunten vinden zij belangrijk? En waar hoeft de gemeente volgens stakeholders niet direct mee aan de slag? Ook intern bij de gemeente voeren we deze gesprekken, zodat vanuit verschillende invalshoeken duidelijk wordt wat de locaties zijn die aandacht vragen.

Stap 3 = WERKEN

Wanneer de ‘hotspots’ duidelijk zijn, ondersteunt Royal HaskoningDHV de gemeente met de vorming van haar plannen voor klimaatadaptatie: een uitvoeringsagenda. In die agenda staat hoe de gemeente zal anticiperen op de klimaatverandering, maar ook waar ze de hulp van inwoners bij nodig heeft.

De gemeente kan in de uitvoeringsagenda bijvoorbeeld een groenblauwe inrichting als leidend principe voor nieuwbouw opnemen, of plannen om samen met stakeholders meer waterretentie in het buitengebied te realiseren. Een voorbeeld van een agendapunt gericht op inwoners is een subsidieregeling, waarmee inwoners voordelig een regenton kunnen aanschaffen. Ook kan de gemeente een voorlichtingscampagne op de agenda zetten, waarmee ze inwoners informeert hoe ze zelf hun tuin klimaatadaptief kunnen inrichten.

Met het doorlopen van de drie stappen krijgt een gemeente dus niet alleen zicht op de risico’s, maar ligt ook direct een plan op tafel om daar de komende jaren op te anticiperen.

klimaatadaptatie_pg2

De effecten van meer groen

Een klimaatadaptieve strategie die al veel wordt toegepast in gemeenten is het vergroenen van bestaande structuren. Bestrating wordt bijvoorbeeld vervangen door planten, er worden meer bomen geplant en gevels en daken worden bedekt met groen. Een greep uit de voordelen:

  • planten koelen bij hitte hun omgeving af door verdamping
  • bomen zorgen voor schaduw in de openbare ruimte en op gebouwen, wat hitte vermindert
  • planten verbeteren de bodemkwaliteit, wat zorgt voor een betere wateropname bij hevige regenval
groene-stad

SUCCESPROJECTEN

Een Zwolse Klimaatatlas

Op grond van de drie stappen ontwikkelde ons team samen met de gemeente Zwolle een Klimaatatlas. Deze atlas geeft informatie over de gevolgen van klimaatverandering voor Zwolle en de Zwolse strategie om daarmee om te gaan. We ontwierpen zowel een versie voor intern gebruik als een versie voor inwoners. Zo hebben beiden een leidraad om klimaatadaptieve stappen te zetten en wordt bewustwording gemeentebreed gestimuleerd.

zwolse-klimaatatlas

Programma Klimaatadaptatie voor Súdwest-Fryslân

Ook als een gemeente al een stresstest heeft laten uitvoeren, kan het team van Royal HaskoningDHV aanhaken. Voor de gemeente Súdwest-Fryslân was dat het geval: we vulden de test aan met details en begeleidden de dialoog met professionele stakeholders zodat ieders wensen werden gehoord. Op tafel ligt nu een gedragen klimaatplan met alle ambities en doelen tot 2050. De gemeente is tevreden en kan doortrekken naar een nieuwe fase: concretiseren wie wat wanneer doet.

Meer weten? Bekijk onze webinars!

Wil je meer weten over klimaatadaptatie en direct aan de slag met handige tips? In drie webinars leggen we je uit hoe je tot een succesvolle klimaatadaptatiestrategie komt. 250 anderen gingen je voor en waren enthousiast:

Verschillende onderwerpen die (in mijn organisatie) leven kwamen aan bod!”
“Wat een bruikbare gift, waarmee ik (en mijn gemeente) nu al geholpen zijn.”
Deze webinar levert zoveel mooie tips op, dat wij er veel aan zullen hebben.”

Heb je na het kijken van de webinars vragen of ben je benieuwd hoe we jou kunnen ondersteunen bij klimaatadaptatie? Wij horen het graag! Je kunt hiervoor contact opnemen met één van onze experts op het gebied van klimaatadaptatie: Koen Peters (koen.peters@rhdhv.com)

Meer lezen?

Start typing and press Enter to search