Samen op weg naar schoon drinkwater

In Nederland worden 34 drinkwaterwinningen in kwetsbare zandgebieden bedreigd door te hoge nitraatconcentraties. Mestgiften in het verleden hebben geleid tot een hoge nitraatuitspoeling. Als gevolg hiervan zijn de bemestingsregels sinds de jaren 90 geleidelijk aangescherpt. Echter, ook met deze aangescherpte bemestingsregels is het op de kwetsbare zandgronden moeilijk de nitraatnorm in het grondwater te realiseren.

Het 6e Actieprogramma Nitraatrichtlijn is erop gericht om in deze 34 gebieden de bedrijfsvoering zodanig te verbeteren dat het nu infiltrerende grondwater ook in deze kwetsbare zandgebieden aan de nitraatnorm voldoet.

Wij werken mee
Royal HaskoningDHV ontwikkelde samen met de Wageningen Universiteit en landbouwaccountant Countus een methode die rekening houdt met de grondwaterkwaliteit én de agrarische bedrijfsvoering. Dankzij het principe van mutual gain beschermen we ons grond- en drinkwater én onze boeren. Van ons, door ons!

Maatregelen tot nu toe

Al in de jaren ‘90 werd de nitraatuitspoeling opgemerkt, waarna wettelijke kaders werden opgesteld waardoor de bemestingsruimte geleidelijk is afgenomen. Er is echter geen directe koppeling tussen de bemestingsruimte die geldt voor de boer en de norm voor nitraat die geldt voor het grondwater.

Met een gezamenlijke inspanning proberen we nu nieuwe uitspoeling terug te dringen tot de norm van 50 mg NO3-/L in het bovenste grondwater. Dit doen we door samen met de boeren te zoeken naar mogelijkheden om de opname van meststoffen door gewassen te verbeteren.

Maar, drinkwater wordt gewonnen uit grondwater dat tientallen jaren oud is. Schoon drinkwater heeft dus tijd nodig! Wanneer we met elkaar zorgen dat het nú infiltrerende grondwater aan de norm voldoet, weten we zeker dat op termijn het hele grondwatersysteem binnen de nitraatnorm valt.

Drents landschap

Hoe ontstaat nitraatuitspoeling?

Door het gebruik van dierlijke mest en/of kunstmest kun je planten voorzien van extra groeikracht. Vanaf de jaren ‘70 is vanwege intensivering van de veehouderij met name op zandgronden veel mest terecht gekomen. Op dergelijke grond spoelt het overschot aan meststoffen echter gemakkelijk uit naar het grondwater, voordat gewassen deze kunnen opnemen. Eenmaal in het grondwater, vormt nitraat een bedreiging voor ons drinkwater.

Onze aanpak

Royal HaskoningDHV is gevraagd door een consortium van provincie, drinkwaterbedrijven en Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO) om mee te denken over het ‘hoe’ van samen de grondwaterbeschermingsgebieden beschermen.

Hoe kunnen we verliezen binnen de kringloop van meststoffen verkleinen en de opname van meststoffen door gewassen verbeteren, uitgedrukt in de meststoffenbalans? Hoe kunnen we nú werken aan de grondwaterkwaliteit van straks, uitgedrukt in de nitraatconcentratie? En hoe kunnen we de benutting van meststoffen verbeteren, uitgedrukt in euro’s?

Met een team van vijf man sterk werken we bij Royal HaskoningDHV aan mutual gain. Een methode ontstaan vanuit onze verantwoordelijkheid richting de regio én onze oprechte interesse voor het belang van de agrariër en zijn bedrijfsvoering. We doen dit samen met landbouwadviseurs en -accountants, die nooit alleen OVER maar vooral MET de betrokken boeren praten. Vanuit een managende rol knoopt ons expertiseteam alle verschillende bijdragen en wensen aan elkaar, om zo de juiste maatregelen te adviseren en te helpen bij de implementatie daarvan.

maisveld

Voorbeeld ‘scheuren grasland’

Vruchtwisseling, het jaarlijks rouleren van gewassen, is een gangbare methode om de structuur en gezondheid van landbouwgrond te onderhouden. De bodem blijft voedingsrijk, waardoor minder mest nodig is. Uit onderzoek is gebleken dat één vorm van vruchtwisseling in het bijzonder gunstig is, namelijk die van mais op grasland. Door het grasland te scheuren is namelijk geen meststof meer nodig: mineralen die vrijkomen uit de vertering van het ondergewerkte gras zijn voldoende voor een goede maisopbrengst.

Tot op de bodem uitgezocht

Onderdeel van onze aanpak is een transparante analyse. We monitoren het gebruik van meststoffen op bedrijfsniveau, meten de nitraatconcentraties in het grondwater en geven bedrijfsresultaten van maatregelen weer in euro’s. Op vrijwillige basis (!) kunnen agrariërs zo terecht voor onafhankelijk, inhoudelijk en oprecht advies. Welke maatregelen passen bij hun specifieke situatie? En hoe kunnen ze die ten voordele van het grondwater én hun bedrijfsresultaten inzetten?

Van ons, door ons!

Bij Royal HaskoningDHV zien we de noodzaak van schoon grondwater in én hebben tegelijkertijd begrip voor de situatie van de agrarische sector. Het resultaat is gedeelde vooruitgang: minder uitspoeling van nutriënten op de korte en lange termijn, én een hogere gewasopbrengst voor de boeren. Mutual gain!
#vanonsdoorons

Bestuursovereenkomst aanpak nitraatspoeling

De bestuursovereenkomst ‘Aanvullende aanpak nitraatuitspoeling uit agrarische bedrijfsvoering in specifieke grondwaterbeschermingsgebieden’ is erop gericht om via individueel advies aan de boeren binnen de 34 grondwaterbeschermingsgebieden te zorgen dat de nitraatconcentratie gemiddeld in het gebied aan de norm voldoet (download). De overeenkomst is ondertekend door vijf partijen (IPO, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Carola Schouten, Minister van Infrastructuur en Waterstaat Cora Nieuwenhuizen, Vewin en LTO) en bevat het zesde Actieprogramma Nitraatrichtlijn 2018-2021.

Dit actieprogramma is een vrijwillige aanpak om de overschrijdingen van de nitraatnorm in grondwater op te heffen in de 34 kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden.

Meer lezen?

Sarah Zernitz:
jong talent aan zet

uitgelicht-sarah-750×400

Weer veilig wonen & werken in Groningen

uitgelicht_maart

Ons manifest
t

januari

Start typing and press Enter to search