Waarom ons energiesysteem nù om aandacht vraagt

Van industrieën tot huishoudens: we kiezen steeds meer voor elektrisch en steeds minder voor aardgas. Oplossingen met zonne- en windenergie schieten als paddestoelen uit de grond. Een mooie ontwikkeling! Maar, is ons energienet daar wel klaar voor? Nog niet.

Daarom schreef Jos Siemons van Royal HaskoningDHV deze blog. Om de urgentie te benadrukken, de mogelijkheden te benoemen en aan te zetten tot verandering. Lets do it!

Meer dynamiek nodig

Door de energietransitie ontstaat een nieuwe wereld als je het vergelijkt met de ‘oude’ situatie: we hadden een vrij voorspelbare energievraag en een overzichtelijk systeem met een vast aantal energiecentrales. De vraag naar energie bepaalde de opwekking. We gaan toe naar een situatie waarin energieopwekking uit zon en wind leidend is en de vraag volgend. Ook het aantal plekken waar energie wordt opgewekt zal veel groter zijn dan in de oude situatie. Een verandering die om dynamisch denken en innovatie vraagt.

Balans in vraag en aanbod creëren

Weersinvloeden spelen een grote rol bij het nieuwe energiesysteem. Dit vraagt om een andere dynamiek zodat vraag en aanbod van energie continu gebalanceerd kunnen worden. Wat doe je met een overschot of tekort aan energie? Oplossingen liggen bijvoorbeeld in het opslaan van energie in accu’s of met waterstof. Voorbeelden van mooie, eerste initiatieven zijn Giga Rhino en NortH2.

Ook flexibiliteit aan de vraagzijde is een oplossing. Denk hierbij aan smart charging van elektrische auto’s (verspreid opladen gedurende de dag) en het sturen van industriële processen (bijv. boilers of koelinstallaties daar waar mogelijk tijdelijk bijsturen om de energievraag te verlagen of juist te verhogen).

Maar, het balanceren van energievraag- en aanbod is één ding. Hoe zorg je dat dit ook binnen de grenzen van ons energienet past?

Double exposure of vehicle electric car charge battery with wind turbine and blue sky blur bokeh on panoramic background. Idea nature electric energy to generate electricity. Green energy eco concept.

Een mooie kans: digitalisering

Terwijl we middenin de energietransitie zitten, is er ook een digitale transformatie gaande. Nieuwe technologieën rondom data en informatie vormen meer en meer de drijvende kracht voor nieuwe business modellen. Een revolutie met enorme kansen, ook voor de energiesector. Want als je weet wat de energietransitie nodig heeft èn welke digitale mogelijkheden er zijn, dan liggen er allerlei kansen om flink te kunnen versnellen.

Om energie te kunnen blijven gebruiken wanneer we dit willen, hebben we een energiesysteem nodig dat de pieken en dalen in vraag en aanbod kan afvlakken. Je kunt het vergelijken met de fileproblematiek op de snelweg. ‘s Ochtends en ‘s middags is het steevast druk en ontstaan er files. De rest van de dag is het rustig. Moet je dan meer wegen aanleggen om die files op te vangen? Of zorg je voor een bredere spreiding? Met ons energiesysteem is hetzelfde aan de hand: de pieken in vraag en aanbod zullen hoger worden. Ga je enkel investeren in het netwerk, of lossen we het samen slimmer op?

Digitalisering is de ultieme oplossing om die dynamiek te voorspellen en te sturen en een smart grid te gaan vormen.

Smart grids als integrale oplossing

Het idee van een smart grid is dat alle aspecten bij elkaar komen zodat er een integraal geoptimaliseerd energiesysteem ontstaat. Vanaf 2010 hebben er veel pilots op dit gebied plaatsgevonden en hebben we veel geleerd. Zelf ben ik ook bij diverse pilots betrokken geweest. In deze trajecten hebben we nieuwe technologie getest en hebben we tegelijkertijd de gebruikerskant onderzocht. Hoe haalbaar zijn deze ideeën echt?

Inmiddels zijn er ook trajecten die de pilotsfeer ontstijgen doordat men groter durft te denken en gewoon onderneemt. Een voorbeeld is hoe TenneT Blockchain-technologie toepast om een elektriciteitsbalans te creëren waarbij er structureel anders wordt gedacht door ook kleine, decentrale flexibiliteit zoals elektrische auto’s en thuisaccu’s te aggregeren met een digitaal platform.

High power electricity poles in urban area connected to smart grid. Energy supply, distribution of energy, transmitting energy, energy transmission, high voltage supply concept photo.

Just do it

De vele pilots leidden tot veel direct bruikbare oplossingen en ervaringen. Toch ontbreekt de urgentie vaak nog. Die urgentie neemt nu wel toe; we merken dat het aandeel duurzaam opgewekte energie ‘volloopt’ op dagen waarop de wind goed waait en de zon flink schijnt. Er is dan meer aanbod dan vraag waardoor op de energiemarkten zelfs negatieve prijzen ontstaan.

Ook op een ander punt ontstaat urgentie doordat lokale netten beperkte ruimte hebben en het aansluiten van nieuwe zonneparken een probleem wordt. Dit laatste speelt ook in Noord-Nederland, waar door de beschikbare ruimte veel zonneparken kunnen worden gebouwd, maar niet altijd op het net kunnen worden aangesloten. Ook hier is behoefte aan andere oplossingen, zoals het creëren van een energiehub om netcongestie tegen te gaan.

Hoe brengen we verandering teweeg?

Tijd voor verandering. Maar, echte verandering is zoals altijd gewoonweg lastig. Er is namelijk een verandering qua cultuur nodig, zeker als de verandering uit de hoek van digitalisering komt. Is digitaal wel te vertrouwen, is het wel veilig? Zelf ben ik binnen Royal HaskoningDHV één van de trekkers van digital transformation en werk daarbij veel samen met mensen in het engineering domein en dat vergt een passende aanpak.

Digitalisering biedt allerlei kansen, maar wil je hier succesvol in zijn dan zul je dit stap voor stap moeten doen en mensen moeten meenemen. Het komt hierbij ook aan op andere competenties zoals ondernemerschap en lef. En dat begint met een gedeeld beeld, een heldere stip op de horizon en vervolgens beheerst kleine stappen nemen. In het begin gaat het langzaam en leg je de basis, daarna kun je versnellen. Just do it!

Wie doet mee?

Het smart grid is geen doel op zich, maar een middel om invulling te geven aan een nieuw energiesysteem. Er zijn veel bedrijven met een aardig trackrecord op de verschillende vlakken die bij elkaar gaan komen, ook het bedrijf waar ik werk. Ik pak graag de handschoen op om met elkaar vanuit innovatiekracht de energietransitie te versnellen. Wie doet mee?

Meer weten? Stuur dan een mail naar jos.siemons@rhdhv.com.

Meer lezen over ons werk?

De omgevingswet komt eraan

Start typing and press Enter to search